prof. dr hab. Włodzimierz Gruszczyński

e-mail: wlodekiewa@poczta.onet.pl
https://www.researchgate.net/profile/Wtodzimierz_Gruszczynski

Przebieg pracy zawodowej

  • Absolwent Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, językoznawca, uczeń prof. Zygmunta Saloniego.
  • W latach 1978-2009 pracował w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego (kolejno jako asystent stażysta, asystent, adiunkt, profesor nadzwyczajny).
  • Przez wiele lat pełnił obowiązki lektora języka polskiego za granicą – na uniwersytetach w Bukareszcie (1980-1983) oraz w Uppsali i w Sztokholmie (1991-1997).
  • W latach 1989-2006 roku (z przerwą na pobyt w Szwecji) był członkiem Komitetu Głównego Olimpiady Literatury i Języka Polskiego przy IBL PAN.
  • W latach 1998-2006 był członkiem zespołu redakcyjnego szwedzkiego pisma naukowego "Acta Sueco-Polonica" (Uppsala) odpowiedzialnym za teksty polskojęzyczne, a obecnie - po przeniesieniu pisma do Warszawy jest członkiem komitetu redakcyjnego.
  • W latach 1999-2007 był członkiem kolegium redakcyjnego miesięcznika "Poradnik Językowy".
  • W latach 2003-2009 był kierownikiem Zakładu Języka Mediów w Instytucie Dziennikarstwa UW.
  • Od roku 2003 pracuje w Instytucie Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, gdzie od 2004 r. kieruje Pracownią Historii Języka Polskiego XVII i XVIII wieku, której głównym zadaniem jest opracowanie Elektronicznego słownika języka polskiego XVII i XVIII wieku.
  • Od roku 2005 zatrudniony jest także w SWPS Uniwersytecie Humanistycznospołecznym w Warszawie.
  • Współpracuje z Polskim Radiem i Radiem TOK FM, gdzie uczestniczy w audycjach poświęconych językowi polskiemu.
  • Członek Polskiego Towarzystwa Językoznawczego i Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, w którym pełni funkcję przewodniczącego Oddziału w Warszawie.

Uzyskane stopnie i tytuły naukowe

  • magister filologii polskiej: 1977 r., Wydział Filologii Polskiej i Słowiańskiej Uniwersytetu Warszawskiego, na podstawie pracy pt. Morfologia i składnia pojedynczych grup liczebnikowych we współczesnym języku polskim; promotor: Zygmunt Saloni.
  • doktor nauk humanistycznych: 1986 r., Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, na podstawie pracy pt. Fleksja rzeczowników we współczesnym języku polskim. Opis i próba jego zastosowania w słowniku napisanej pod kierunkiem prof. Zygmunta Saloniego.
  • doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa: 2000 r., Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, na podstawie rozprawy pt. Wokabularze ryskie na tle XVI- i XVII-wiecznej leksykografii polskiej, Warszawa 2000.
  • profesor nauk humanistycznych: 2014 r. Instytut Języka Polskiego PAN.

Członkostwo w redakcjach czasopism

  • Poradnik Językowy (członek Kolegium Redakcyjnego 1999-2007)
  • Poradnik Językowy (członek Rady Redakcyjnej 1999-2011)
  • Acta Sueco-Polonica (członek Komitetu Redakcyjnego)

Kształcenie kadry naukowej

Wypromowani doktorzy

  • Dorota Lewandowska-Jaros (Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW, 2009) Zmiany frekwencji wyrazów w informacjach prasowych z lat 1963-2002 (na podstawie „Słownika frekwencyjnego polszczyzny współczesnej” i badań własnych).
  • Laura Polkowska (Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków, 2010) Język współczesnej polskiej prawicy parlamentarnej.
  • Marta Jarosz (Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW, 2010) Językowy obraz świata więziennego a rzeczywistość więzienna w tekstach współczesnych mediów.
  • Anna Andrzejczuk (Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków, 2012) Klasyfikacja onomazjologiczna rzeczowników a ich charakterystyka gramatyczna. Nowy sposób opracowania materiału leksykograficznego na przykładzie rzeczowników plurale tantum.

Recenzje habilitacyjne

  • Ocena osiągnięć naukowych dr Anny Paluszak-Bronki oraz opinia w sprawie nadania jej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo (Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 2014).
  • Ocena osiągnięć naukowych dr Nicole Dołowy-Rybiński oraz opinia w sprawie nadania jej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie kulturoznawstwo (SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Warszawa 2017).

Recenzje doktorskie

  • Monika Czerepowicka (Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn, 2006), Opis lingwistyczny wyrażeń niestandardowych składniowo typu "na lewo, do dziś, po trochu, na zawsze" we współczesnym języku polskim.
  • Grzegorz Kapuściński (Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2007), Reklama a uniwersum symboliczne.
  • Dorota Adamiec (Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków, 2007), Frazeologia religijna okresu baroku (na tle tendencji kulturowych epoki).
  • Danuta Skowrońska (Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn, 2011), Formy mianownika liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych i ich uwikłania składniowe we współczesnej polszczyźnie.
  • Milena Hadryan (Wydział Neofilologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2012), Demokratyzacja języka urzędowego. Współczesne tendencje polityki językowej w Szwecji i w Polsce.
  • Joanna Bilińska (Wydział Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego, 2013). Analiza i leksykograficzny opis struktury słownika Lindego na potrzeby dygitalizacji.
  • Marcin Jakubczyk (Wydział Filologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2014). Słowniki francusko-polskie i polsko-francuskie XVIII wieku. Analiza metaleksykograficzna.
  • Marta Piasecka (Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, 2015), Język polski młodzieży polskiego pochodzenia zamieszkałej w Oslo i okolicach (Norwegia) – na podstawie badań przeprowadzonych wśród uczniów polskich szkół.
  • Małgorzata Maria Szczepkowska (Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 2015), Polskojęzyczna prasa dla dzieci i młodzieży w początkach sowietyzacji Ukrainy (lata 20, 30.). Studium lingwistyczne.
  • Małgorzata Popiało (Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, 2017), Norma i uzus w polskim języku urzędowym na przykładzie statutów, regulaminów i formularzy wyższych uczelni.

Kierownictwo projektów badawczych

Klasyfikacja onomazjologiczna rzeczowników a ich charakterystyka gramatyczna (tzw. grant promotorski)
Nr projektu: N N104 045337.
Finansowanie: MNiSzW.
Czas realizacji: 2009-2011.
Jednostka koordynująca: IJP PAN.
Rezultat: rozprawa doktorska Anny Andrzejczuk pt. Klasyfikacja onomazjologiczna rzeczowników a ich charakterystyka gramatyczna. Nowy sposób opracowania materiału leksykograficznego na przykładzie rzeczowników plurale tantum (obroniona w 2012 r.)


Mierzenie stopnia zrozumiałości polskich tekstów użytkowych (pozaliterackich)
Nr projektu: 2011/03/B/HS2/05799.
Finansowanie: Narodowe Centrum Nauki.
Czas realizacji: 2012-2015 (przedłużony).
Jednostka koordynująca: Uniwersytet SWPS.
Najważniejsze rezultaty:
Aplikacja jasnopis.pl służąca do mierzenia zrozumiałości (w wolnym dostępie);
Monografia: Jasnopis, czyli mierzenie zrozumiałości polskich tekstów użytkowych, red. W.Gruszczyński, M. Ogrodniczuk, Warszawa 2015.


Elektroniczny korpus tekstów polskich z XVII i XVIII w. (do 1772)
Nr projektu: 0036/NPRH2/H11//81/2012.
Finansowanie: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki.
Czas realizacji: 2013-2018 (w trakcie realizacji).
Jednostka koordynująca: Instytut Języka Polskiego PAN.

Spis publikacji

(chronologicznie)

1978

W. Gruszczyński, Z. Saloni, Składnia grup liczebnikowych we współczesnym języku polskim, [w:] Studia gramatyczne II, Ossolineum: Wrocław 1978, s. 17-42.
1979

[Rec.] Z polskich studiów slawistycznych. Seria 5. Językoznawstwo, „Przegląd Humanistyczny” 1979, 8, s. 179-182.
1980

O możliwości wykorzystania zadań z językoznawstwa i matematyki w kształceniu filologów, [w:] Język. Teoria – Dydaktyka, red. J. Tokarski, Kielce 1980, ss. 33-47.
Dobór kryteriów poprawności językowej do oceny terminów technicznych, „Prasa Techniczna” 1980, nr 1, ss. 27-28; nr 2, ss. 23-24.
W. Gruszczyński, E. Proćko, [rec.] W. Cienkowski, Język dla wszystkich, [w:] Język. Teoria – Dydaktyka, red. J. Tokarski, Kielce 1980, s. 267-283.
W. Gruszczyński, G. Majkowska, Konferencja poświęcona kształtowaniu się normy języka polskiego w XXXV-leciu PRL, „Przegląd Humanistyczny” 1980, 3 [sprawozdanie z konferencji].
W. Gruszczyński, G. Majkowska, Sprawozdanie z konferencji poświęconej kształtowaniu się normy języka polskiego w XXXV-leciu PRL, „Poradnik Językowy” 1980, 3, ss. 135-138.
1981

O odmianie i składni tzw. liczebników złożonych, [w:] Współczesna polszczyzna, PWN: Warszawa 1981, ss. 95-110; II wyd. 1986.
J. S. Bień, W. Gruszczyński, B. Zawistowska Morfologiczny poziom przetwarzania tekstów polskich, „Sprawozdanie wewn. IInf. UW”; [streszczenie w:] „Sprawozdania IBMER" 1981, ss. 147-148.
W. Gruszczyński, K. Laus-Mączyńska, M. Rogowska, Z. Saloni, S. Szpakowicz, M. Świdziński Stopień dokładności opisu słownikowego jako problem językoznawczy, [preprint w:] Dwa studia z polskiej leksykografii współczesnej, Białystok 1981, ss. 7-62; [wyd. w:] „Studia Gramatyczne” 9, (Wrocław), ss. 135-173.
Wybór kryteriów poprawności językowej a ewolucja normy we współczesnej polszczyźnie, „Studia Polonistyczne" IX (1981), ss. 37-44.
Polsko-rumuńskie stosunki kulturalne, „Przegląd Humanistyczny" 1981, 7/9, ss. 227-229 [sprawozdanie z sympozjum].
1982

14. Informacja gramatyczna w dawnych słownikach języka polskiego, „Prace Filologiczne" XXXI (1982), ss. 67-87.
[Rec.] A. Bogusławski, T. Garnysz-Kozłowska, Addenda do frazeologii polskiej, „Język Polski" LXII (1982), ss. 324-329.
1983

I. Petrică, C. Geambaşu, W. Gruszczyński, Manual de conversaţie în limba polonă, Bucureşti 1983, ss. 274 [wyd. następne: 1987; 1990].
Rec.: Andrzej Markowski, „Poradnik Językowy”, 5/1989, s. 341-343.
1984

Studia polonistyczne na Uniwersytecie w Bukareszcie, „Biuletyn Polonistyczny” 1984, 3/4, s. 157-173.
[Rec.] Materiały z sympozjum polsko-rumuńskiego, „Biuletyn Polonistyczny” 1984, 3/4, s. 183-189.
Prace naukowe polonistów z Uniwersytetu w Bukareszcie, „Biuletyn Polonistyczny” 1984, 3/4, s. 174-182 [bibliografia za lata 1971-1981]
Polonica w najnowszych rumuńskich słownikach encyklopedycznych, „Przegląd Humanis­ty­cz­ny” 1984, 4, ss. 165-170.
1985

Formy fleksyjne rzeczowników w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, „Po­radnik Językowy" 1985, 3, ss. 183-195.
[Rec.] Nowy Słownik polsko-rumuński, „Poradnik Językowy" 1985, 4, ss. 265-267.
W. Gruszczyński, Z. Jurkiewicz, [Rec.] L. Wierzbowski, Algorytmiczny opis fleksyjny wspó­ł­cze­s­nej polszczyzny pisanej, „Polonica" XI (1985), ss. 254-258.
1987

O klasyfikacji leksemów na części mowy i opisie fleksyjnym rzeczowników w Morfologii IJP PAN, [w:] Studia gramatyczne VIII, Ossolineum: Wrocław 1987, ss. 35-51.
1988

Wybór tekstów do nauki o języku dla studentów dziennikarstwa, red. W. Gruszczyński, G. Maj­ko­wska, H. Satkiewicz, Wyd. UW: Warszawa 1988.
Paradygmat (fleksyjny) i pojęcia pokrewne, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Języko­znaw­cze­go" XLI (1988), s. 167-181.
Wykorzystanie danych liczbowych do optymalizacji opisu fleksji polskiej, [w:] Studia z polskiej le­ksykografii współczesnej, red. Z. Saloni, Ossolineum: Wrocław 1988, s. 161-175.
Informacja gramatyczna w wielkim słowniku współczesnego języka polskiego, [w:] Wokół sło­w­nika współczesnego języka polskiego, red. W. Lubaś, Ossolineum: Wrocław 1988, s. 73-93.
Nauczanie zawodu w Instytucie Dziennikarstwa UW, „Prasa Polska” 1988, 2, s. 13-15.
1989

Fleksja rzeczowników pospolitych we współczesnej polszczyźnie pisanej (na materiale „Słow­ni­ka języka polskiego” pod red. W. Doroszewskiego), red. Z. Saloni, Polska Akademia Nauk, Komitet Językoznawstwa, Prace Językoznawcze 122, ZN im. Ossolińskich: Wrocław 1989, ss. 154.
Propozycja nowego opisu fleksji rzeczowników we współczesnej polszczyźnie, „Rozprawy Ko­mi­sji Językowej ŁTN” XXXIV (1989), s. 61-67.
Nieznane wyjątki w odmianie polskich rzeczowników, „Poradnik Językowy” 1989, nr 5, s. 283-292.
Naturalność a poprawność wymowy, „Ośrodek Kultury Mowy ZASP", 1989, nr 3, s. 15-25.
1990

Zbiór zadań z językoznawstwa, WSiP: Warszawa 1990, ss. 241 [tłumaczenie z rosyjskiego, ada­ptacja i opracowanie wersji polskiej].
W. Gruszczyński, G. Majkowska, Elementy propagandowe w tekstach prasowych, [w:] Język. Teoria – dydaktyka, Kielce 1990, s. 44-57.
Ewolucja normy gramatycznej we współczesnej polszczyźnie (na materiale sondażu prze­prowadzonego w Instytucie Dziennikarstwa UW), „Poradnik Językowy" 1990, nr 3, s. 167-174.
1992

Uwagi o porządku haseł w słowniku gramatycznym (na przykładzie słownika gramatycznego języka rumuńskiego), „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Filologia Polska – Prace Językoznawcze” 16, 1992 [1993], s. 113-120.
1993

Słowniki szwedzko-polskie i polsko-szwedzkie (przegląd), „Acta Sueco-Polonica” (Uppsala) 1 (1993), s. 167-219.
1994

Opowiadania polskie XIX i XX wieku (wybór tekstów dla studiujących język polski) – Polska noveller från 1800- och 1900-talet (texturval för polskstuderande), red. W. Gruszczyński, E. Gruszczyńska, Uppsala 1994.
Historia języka polskiego (zarys). Część I. Wersja robocza, Uppsala – Stockholm 1994 [pre­print].
1995

Polszczyzna w czterojęzycznym wokabularzu z 1705 r., „Poradnik Językowy" 1995, nr 7, s. 17-33.
Na marginesie słownika polsko-szwedzkiego Jacka Kubitsky'ego, „Poradnik Językowy" 1995, nr 8, s. 40-54.
[Rec.] J. Kubitsky, Słownik polsko-szwedzki. Polsk-svensk ordbok, „Acta Sueco-Polonica" 4 (1995), s. 133-142.
[Ed.] Relacje z bitwy pod Kliszowem 19 lipca 1702 r., „Acta Sueco-Polonica" 4 (1995), s. 127-131.
1996

W. Gruszczyński, L. Larsson, Depkins ordbok, „Acta Sueco-Polonica" 5 (1996), s. 73-78.
W poszukiwaniu polskich pierwowzorów słownika Depkina, „Acta Sueco-Polonica" 5 (1996), s. 79-114.
[Rec.] W.,Kopaliński, Słownik eponimów, czyli wyrazów odimiennych, „Poradnik Językowy" 1996, nr 8, s. 60-65.
1997

L. Larsson, W. Gruszczyński, Råbåck och Robak. En handskriven polsk-svensk ordlista från 1700-talet [w:] Den nordiska mosaiken. Språk- och kulturmöten i gammal tid och i våra dagar. Humanistdagarna, 15-16 mars 1997, Uppsala 1997, red. Rut Boström Andersson, Uppsala universitet, Uppsala, s. 237-246.
W. Gruszczyński, L. Larsson, Polsko-szwedzki słowniczek paronimów z początku XVIII w., „Poradnik Językowy" 1997, nr 3, s. 54-68.
Dwa najstarsze drukowane słowniki polskie w wydaniu faksymilowym, [komentarz do reprintu:] Dictionarius Ioannis Murmellii variarum rerum... i Franciszka Mymera Dictionarium trium linguarum, Biblioteczka Bibliofila, red. W. Walecki, Kraków 1997, s. nlb. (w tym samym woluminie tekst opracowania w języku niemieckim: Die zwei ältesten gedrucken Polnischen Wörterbücher in einer Faksimileausgabe).
Rec.: Elżbieta Kędelska, „Slavia Occidentalis”, t. 55 (1998), s. 169-172.
Rec.: Bogdan Walczak, „Poznańskie Studia Polonistyczne, Seria Językoznawcza”, t. 5 (1998), s. 221-223.
Rec.: Aleksander Zajda, „Język Polski” 1998, z. 3/4, s. 260-263.
Rec.: Przemysław Nowak, „Studia Źródłoznawcze”, 2000.
1998

L. Larsson, W. Gruszczyński, Nomina Polonica & Svetica. En polsk-svensk paronymordlista i original och avskrift, [w serii:] Acta Bibliotecae R. Universitatis Upsaliensis, nr XXXV, Uppsala, s. 126.
Rec.: Sven-Göran Malmgren, „Acta Sueco-Polonica” 1998 (nr 7) [druk 1999] s. 146-149.
1999

Słowniki w warsztacie pracy dziennikarza (zarys), [w:] Polszczyzna w komunikowaniu publicznym. Prace poświęcone Profesor Halinie Satkiewicz z okazji jubileuszu Jej i Jej Zakładu, red. W. Gruszczyński, J. Bralczyk, G. Majkowska, Oficyna Wydawnicza Aspra: Warszawa 1999, s. 115-151.
Polszczyzna w komunikowaniu publicznym. Prace poświęcone Profesor Halinie Satkiewicz z okazji jubileuszu Jej i Jej Zakładu, red. W. Gruszczyński, J. Bralczyk, G. Majkowska, Oficyna Wy­dawnicza Aspra: Warszawa 1999.
[Rec.] Oświata polskojęzyczna za granicą. Stan obecny i perspektywy rozwoju. Materiały z I Fo­rum Oświaty Polonijnej, red. J. Mazur, Warszawa 1997, ,,Acta Sueco-Polonica" 7 (1998), [wyd. 1999], s. 162-163.
2000

Wokabularze ryskie na tle XVI- i XVII-wiecznej leksykografii polskiej, Oficyna Wydawnicza Aspra, Warszawa 2000, ss. 269.
Rec.: Bogdan Walczak. „Poznańskie Studia Polonistyczne, Seria Językoznawcza”, t. 8 (2001), s. 197-200.
Rec.: S. Berg-Olsen, „Scando-Slavica” 58:2, 2012, 312-316
Edukacja językowa dziennikarzy [w:] Język w mediach masowych. Materiały z III Forum Kul­tu­ry Słowa, Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, Upowszechnianie Nauki – Oświata, Warszawa 2000, s. 216-222.
XVII- i XVIII-wieczne edycje Dykcjonarza Murmeliusza (próba weryfikacji danych biblio­gra­ficznych), [w:] Allvarlig debatt och rolig lek. En festskrift tillägnad Andrzej Nils Uggla, red. E. Szwejkowska-Olsson, M. Bron Jr., Uppsala Multiethnic Papers nr 43, Uppsala 2000, s. 20-29.
Skuteczne sposoby przepraszania [w:] Korespondencja od A do Z [poradnik wymien­no­kart­ko­wy]; ,,Aktualizacja Kwiecień-Czerwiec 2000 (4)”, Wydawnictwo ,,Wiedza i Praktyka”: Warszawa, s. 41-62.
Skuteczne prośby [w:] Korespondencja od A do Z, [poradnik wymiennokartkowy]; ,,Aktualiza­cja Wrzesień-Październik 2000 (6)”; Wydawnictwo ,,Wiedza i Praktyka”, Warszawa, s. 59-80.
2001

Czaty w sieci, ,,Dialog'' 2, 2001, s. 137-145; [przedruk pt.:] Czaty w sieci, czyli o polskich zwyczajach językowych w Internecie, [w:] Spotkania nie tylko literackie, Wydawnictwo Piotra Marciszuka Stentor: Warszawa 2001, s. 209-223.
Czy normy językowe obowiązują w Internecie? [w:] Zmiany w publicznych zwyczajach językowych, red. J. Bralczyk, K. Mosiołek-Kłosińska, Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, Warszawa 2001, s. 183-190 [odpowiedzi na głosy w dyskusji: s. 201-202].
Nie bez znaczenia. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Saloniemu z okazji jubileuszu 15 000 dni pracy naukowej, red. W. Gruszczyński, U. Andrejewicz, D. Kopcińska, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2001, ss. 337.
Rzeczowniki w słowniku gramatycznym współczesnego języka polskiego, [w:] Nie bez znaczenia. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Saloniemu z okazji jubileuszu 15 000 dni pracy naukowej, red. W. Gruszczyński, U. Andrejewicz, D. Kopcińska, Białystok 2001, s. 89-98.

2002

J. Bralczyk, W. Gruszczyński, K. Mosiołek-Kłosińska, Wiem, co mówię, czyli o dobrej komunikacji. Z tekstami Michała Ogórka napisanymi specjalnie do tej książki. [Podręcznik dla I klasy] Liceum ogólnokształcące, profilowane, technikum, Wydawnictwo M. Rożak: Gdańsk 2001, ss. 142.
Słownik gramatyki języka polskiego, red. naukowa W. Gruszczyński, J. Bralczyk, WSiP, Warszawa 2002, ss. 359 [koncepcja, współredakcja i autorstwo ponad 1/3 tekstu].
Rec.: Michał Ratajczak, „Polonistyka” 2003, nr 2, s. 124-125.
Rec.: Danuta Ulicka, „Nowe Książki” 2003, nr 6, s. 33.
(Red.) Język narzędziem myślenia i działania. Materiały z konferencji zorganizowanej z okazji 100-lecia ,,Poradnika Językowego'' (Warszawa 10-11 maja 2001 r.), Dom Wydawniczy Elipsa: Warszawa 2002, ss. 130.
Polski wstęp do Orbis pictus Komenskiego, ,,Poradnik Językowy" 2002, z. 7, s. 32—35.
2003

T. Kosyra-Cieślak, W. Gruszczyński, My i świat, 2 [klasa] zasadnicza szkoła zawodowa – język polski, Wydawnictwo Piotra Marciszuka Stentor: Warszawa 2003, ss. 318.
J. Becela, W. Gruszczyński, Polszczyzna na czatach, „Studia Medioznawcze” 3 (13), 2003, s. 74-92.
Nauka o języku. Bibliografia dla studentów dziennikarstwa, oprac. G. Dąbkowski, W. Gruszczyński, Oficyna Wydawnicza Aspra: Warszawa 2003, s. 73.
2004

Słownik gramatyki języka polskiego, red. naukowa W. Gruszczyński, J. Bralczyk, WSiP, wy­da­nie drugie poprawione, Warszawa [2004], ss. 359 [autorstwo ok. połowy artykułów hasłowych].
"Thesaurus" Grzegorza Knapskiego, reprodukcja cyfrowa, red. W. Grusz­czyński, M. Kunicki-Goldfinger; indeksowanie stron "Thesaurusa": M. Kunicki-Gold­finger, A. Przyborska-Szulc, BUW, Sekcja Dokumentów Wtórnych: Warszawa 2004. Seria: Stare Druki Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, nr 8 (CD ROM).
2005

M. Derwojedowa, A. Gałczyńska, W. Gruszczyński, D. Kopcińska, J. Linde-Usiekniewicz, I. Wi­­niarska-Górska, Język polski. Kompendium, pod red. M. Derwojedowej, H. Karaś, D. Kop­cińskiej, Świat Książki: Warszawa 2005, s. 934.
O przyszłości „Słownika języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku”, „Poradnik Językowy” 7 (626), 2005, s. 48-61.

2006

W. Gruszczyński, Z. Saloni, Notowanie informacji o odmianie rzeczowników w projektowanym „Słowniku gramatycznym języka polskiego”, [w:] Od fonemu do tekstu. Prace dedykowane Profesorowi Romanowi Laskowskiemu, pod red. I. Bobrowskiego o K, Kowalik, Wydawnictwo Lexis: Kraków 2006, s. 203-214.
W. Gruszczyński, Z. Saloni, Informacja gramatyczna i tablice fleksyjne, [w:] Encyklopedia po­wszechna: Encyklopedyczny słownik języka polskiego od a do z, Larousse Polska: Wrocław 2006.
[Red.] „Studia Medioznawcze” [numer monograficzny] Język a media, 4 (26), 2006, red. W. Gruszczyński i D. Le­wandowska.

2007

Z. Saloni, W. Gruszczyński, M. Woliński, R. Wołosz, Słownik gramatyczny języka polskiego, CD-ROM + książka, Warszawa: „Wiedza Powszechna”, 2007 (ok. 245 000 haseł).
Rec.: S. Przybyszewski, „Prace Językoznawcze” X (Olsztyn 2008), ss. 281-290.
Rec.: M. Piasecka, „Poradnik Językowy” 8/2008, s. 97-100.
Pożądane sposoby udostępniania poloników szwedzkich do badań nad historią języka, [w:] Polonika w Archiwum Narodowym Szwecji. Kolekcja Skokloster i inne zbiory – Polonica in the Swedish National Archives. The Skokloster Collection and Other Materials, red. A. Nowicka-Jeżowa, E. Teodorowicz-Hellman, Stockholms Universitet Slaviska Institutionen: Stockholm 2007, s 123-132.
Język polski w Szwecji, [w:] Język polski jako narzędzie komunikacji we współczesnym świecie, red. J.Mazur, M.Rzeszutko-Iwan, Wydawnictwo UMCS: Lublin 2007, s. 245-252.
(Red.) Człowiek a media. Obserwacje – wizje – obawy, red. W. Gruszczyński, A. Hebda, War­sza­wa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2007.

2008

Czy we współczesnej polszczyźnie istnieje forma widziawszy? (rekonesans badawczy), [w:] Reverendissimae Halinae Satkiewicz cum magna aestimatione, red. G. Dąbkowski, Wydawnictwo i Drukarnia PLEJADA: Warszawa 2008, s. 115-122.
Z. Saloni, W. Gruszczyński, M. Woliński, R. Wołosz, Grammatical Dictionary of Polish. Presentation by the Authors. Studies in Polish Linguistics. Vol. 4 (2008), 5–25.

2009

E. i W. Gruszczyńscy, Opracowanie zagadnień z nauki o języku, [w:] E. Paczoska, Przeszłość to dziś. Literatura, język, kultura. 1 klasa liceum i technikum, część 2, wydanie VI zmienione i poprawione, Wydawnictwo STENTOR: Warszawa 2009.
E. i W. Gruszczyńscy, Opracowanie zagadnień z nauki o języku, [w:] K. Mrowcewicz, Przeszłość to dziś. Literatura, język, kultura. 2 klasa liceum i technikum, część 2, wydanie VII zmienione i poprawione, Wydawnictwo STENTOR: Warszawa 2009.
Tabele gramatyczne [i kody gramatyczne], [w:] Z. Klimaszewska, R. Genis, Woordenboek Pools-Nederlands – Słownik polsko-niderlandzki, Pegasus: Amsterdam 2009, s. 1041-1135.
Jeszcze raz o systemie, normie i uzusie, [w:] Polszczyzno moja... Tom prac ofiarowanych Profesorowi Jerzemu Bralczykowi z okazji 40-lecia pracy naukowej i dydaktycznej, pod red. G. Dąbkowskiego i D. Lewandow­skiej‑Ja­ros, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR: Warszawa 2009, s. 109-120.
O łapaniu much w Milanówku, [w:] Stół z powyłamywanymi nogami, red. J. Wasilewski i A. Nita, Wydawnictwo SWPS „Academica”: Warszawa, 2009, s. 120-124.

2010

Wörter-Büchlein. A German-Swedish-Polish-Latvian Dictionary Published in Riga in 1705. Lennart Larsson (ed.) with contributions by Bo Andersson, Włodzimierz Gruszczyński and Pēteris Vanags. Kungl. Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien (KVHAA), Slavica Suecana, SERIES A – PUBLICATIONS, VOL. 2. Stockholm 2010, s. 66-73 [rozdział The Polish Vocabulary + edycja tekstu polskiego z opracowanego zabytku].
Rec.: Marta Piasecka, „Poradnik Językowy” 3/2012, s. 115-119.
Jednostka opisu leksykograficznego w słowniku historycznym na przykładzie „Słownika języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku”, „Poradnik Językowy” 4, s. 26-40.

2011

O nieuniknionej niepełności informacji składniowej w słowniku historycznym, [w:] Różne formy – różne treści. Tom ofiarowany Profesorowi Markowi Świdzińskiemu, red. M. Bańko, D. Kopcińska, Wydział Polonistyki UW: Warszawa, s. 81-86.
W. Gruszczyński, M. Ogrodniczuk, Cyfrowa Biblioteka Druków Ulotnych Polskich i Polski Dotyczących z xvi, xvii i xviii wieku – prezentacja projektu i jego zastosowania w pracy naukowej oraz dydaktyce, [w:] Polskie Biblioteki Cyfrowe 2010. Materiały z konferencji, red. C. Mazurek, M. Stroiński, J. Węglarz, Poznań: Ośrodek Wydawnictw Naukowych, 2011, s. 23-27.
Nie tylko łacina, czyli o językach zestawianych z polszczyzną w słownikach z XVI, XVII i XVIII wieku, [w:] Problemy leksykografii. Historia – metodologia – praktyka, red. W. Gruszczyński, L. Polkowska, Warszawa 2011.
(Red.) Problemy leksykografii. Historia – metodologia – praktyka, red. W. Gruszczyński, L. Polkowska, Lexis, Kraków – Warszawa 2011.
[Rec.:] P. Żmigrodzki, „Język Polski” 5, 2012, s. 403-405.
M. Ogrodniczuk, W. Gruszczyński, Digital Library of Poland-related Old Ephemeral Prints: Preserving Multilingual Cultural Heritage, [w:] Proceedings of the Language Technologies for Digital Humanities and Cultural Heritage Workshop at the Recent Advances in Natural Language Processing Conference (RANLP 2011), Hissar (Bułgaria) 2011.
J. Bralczyk, W. Gruszczyński, K. Kłosińska, Wiem, co mówię, czyli o dobrej komunikacji. Z tekstami Michała Ogórka napisanymi specjalnie do tej książki. Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz – Warszawa, ss. 148.

2012

W. Gruszczyński, Słowniki szwedzko-polskie i polsko-szwedzkie (przegląd II), „Acta Sueco-Polonica” 18 (2012), s. 91-112; ISSN 1104-3431
W. Gruszczyński, Z. Saloni, O dopełniaczu liczby mnogiej rzeczowników żeńskich i «kategorii» uniformizmu (w związku z II wydaniem „Słownika gramatycznego języka polskiego”), „Język Polski” 92 (2012), 5, s. 373-380; ISSN 0021-6941.
Z.Saloni, M.Woliński, R.Wołosz, W.Gruszczyński, D.Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego, wyd. II (uzupełnione, poprawione), CD + 183 s., Warszawa, dystrybutor: wyczerpane.pl.

2013

W. Gruszczyński, M. Majewska, „Słownik języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku” i jego źródła słownikowe, [w:] Leksikografija ir leksikologija 3. Konstantino Sirvydo darbai ir jo epocha [Dzieła K. Szyrwida i jego epoka], red. Z. Šimėnaite, Vilnius 2013, s. 329-350.
W. Gruszczyński, Z. Saloni, From multilingual to monolingual dictionaries. A historical overview of Polish lexicography, „Studies of the Polish Linguistics” 8 (4), s. 205-227.
W. Gruszczyński, D. Adamiec, M. Ogrodniczuk, Elektroniczny korpus tekstów polskich z XVII i XVIII w. (do 1772 r.) - prezentacja projektu badawczego, „Polonica” 33, s. 311-318.
W. Gruszczyński, B. Broda, B. Nitoń, M. Ogrodniczuk, Jasnopis: a new application for measuring readability of Polish texts (Abstract), [w:] Z. Vetulani (ed.), Proceedings of the 6th Language & Technology Conference: Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics, s. 581, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, Fundacja Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
2014

B. Broda, M. Ogrodniczuk, B. Nitoń, W. Gruszczyński, Measuring Readability of Polish Texts: Baseline Experiments, [w:] Proceedings of the Ninth International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC'14), red. Nicoletta Calzolari et al., Reykjavik (Islandia): European Language Resources Association (ELRA), s. 573-580.
W. Gruszczyński, M. Ogrodniczuk, Digital Library 2.0 — Source of Knowledge and Research Collaboration Platform, [w:] Proceedings of the Ninth International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC'14), red. Nicoletta Calzolari et al., Reykjavik (Islandia): European Language Resources Association (ELRA), s. 1649-1653.
E. Gruszczyńska, W. Gruszczyński, Miejsce językoznawstwa polonistycznego na filologiach obcych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” 70. s. 67-77.
2015

W.Gruszczyński, B. Broda, B. Nitoń i M. Ogrodniczuk, W poszukiwaniu metody automatycznego mierzenia zrozumiałości tekstów informacyjnych, "Poradnik Językowy", 2, s. 9-22.
W. Gruszczyński, B. Broda, E. Charzyńska, Ł. Dębowski, Measuring readability of Polish texts, [w:] 7th Language & Technology Conference: Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics, Poznań 2015, s. 445-449.
Jasnopis, czyli mierzenie zrozumiałości polskich tekstów użytkowych, red. W. Grusz­czyński, M. Ogrodniczuk, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa, ss. xviii+213.
Z.Saloni, M.Woliński, R.Wołosz, W.Gruszczyński, D.Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego, wyd. III online, Warszawa 2015.
W. Gruszczyński, Od redaktora serii „Pisma Scjencji Pełne”, [w:] J. E. Minasowicz, Pochwała Niczego przypisana Nikomu. Pochwała Czegoś przypisana Komuś, w opracowaniu A. Bielak i R. Bronikowskiej, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR i IJP PAN, Warszawa-Kraków 2015, s. 9-11.
2016

R. Bronikowska, W. Gruszczyński, M. Ogrodniczuk, M. Woliński, The Use of Electronic Historical Dictionary Data in Corpus Design, "Studies in Polish Linguistics", Vol. 11, Issue 2, s. 47-56.

Niedatowane publikacje elektroniczne

  • Gwarek (moduł słownika polskiego współpracujący z programem QuarkXPress), wybór i opracowanie rzeczowników, informacje na ten temat znajdują się na stronie: http://www.apple.com.pl/support/polskie_dodatki/slownik_MSOfficeX_PL/
  • Wzorce odmiany leksemów polskich zastosowane w analizatorze morfologicznym w Korpusie języka polskiego Instytutu Podstaw Informatyki PAN: http://korpus.pl/index.php?lang=pl
  • Elektroniczny słownik języka polskiego XVII i XVIII wieku, redaktor naukowy, współautor, por. http://ijp-pan.no-ip.org/pan_klient/
  • [Koncepcja, słowniczki i komentarze językowe w projekcie:] Cyfrowa biblioteka druków ulotnych polskich i Polski dotyczących z XVI, XVII, XVIII w.