dr hab. Małgorzata Magda-Czekaj, prof. IJP PAN

 

ORCID: orcid.org/0000-0002-8976-8205

 

Wykształcenie

2012 r. – dr hab. n. hum. z zakresu językoznawstwa, Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie

1998 r. – dr n. hum. z zakresu językoznawstwa, Uniwersytet Opolski

 

Obszary badań naukowych

Onomastyka historyczna i współczesna: historyczne procesy kształtowania się nazw własnych, szczególnie nazwisk; funkcjonowanie nazw własnych w powiązaniu ze zjawiskami kulturowymi, społecznymi i obyczajowymi; leksykografia antroponimiczna; chrematonimia

 

Publikacje

 

monografie

◄ 2011, Wybrane typy słowotwórcze nazwisk (-icz, -owicz, -ewicz i z podstawowym -k-) okresu średniopolskiego na tle historyczno-społecznym, Kraków, s. 369.

◄ 2003, Historyczne nazwiska ludności Olesna na Śląsku Opolskim, Kraków, s. 178.

 

wybrane artykuły

◄ 2019, Tabu językowe a nazwy osobowe, [w:] Przemilczane, niewypowiedziane … O związkach między słowem a milczeniem, red. G. Różańska, Bydgoszcz, s. 18-28.

◄ 2018, «Śmierć podsłuchuje kochanków» – o niektórych funkcjach tytułu dzieła malarskiego, [w:] W świecie Erosa i Tanatosa. Studia i szkice, red. G. Różańska, Kraków, s. 253-264.

◄ 2018, Słowniki antroponimiczne jako przykład rozwoju polskiej leksykografii onomastycznej, [w:] Przeszłość w języku zamknięta. In memoriam Andreae Bańkowski, red. U. Wójcik, V. Jaros, Częstochowa, s. 289-303.  

◄ 2017, Kalendarze, imienniki, słowniki i inne, czyli o źródłach wyboru  współczesnego imienia. Onomastica LXI/2, s. 251-261.

◄ 2017, O Czardybonach, Dusiłkach, Wasermonkach i innych takich  nazwiskach od duchów wywodzonych, [w:] Między sacrum a profanum. Rozważania i dylematy, red. G. Różańska, Kraków, s. 273-284.

◄ 2016, Świat przyrody widziany przez nazwiska pochodzenia gwarowego. Onomastica LX, s. 151-162.

◄ 2015, Galicyzmy pochodzące od nazw własnych we współczesnym języku polskim, [w:] Funkcje nazw własnych w kulturze i komunikacji, red. I.  Sarnowska, M. Balowski, M. Graf, Gniezno, s. 344-356.

◄ 2014, Nazwiska genetycznie patronimiczne motywowane przez imiona wschodniosłowiańskie w «Antroponimii Polski od XVI do końca XVIII wieku», [w:] Polsko-białoruskie związki językowe, literackie, historyczne i kulturowe, red. B. Siegień, Białystok, s. 105-112.

◄ 2014, «Nazwiska nowych obywateli poznańskich na podstawie ksiąg przyjęć do prawa miejskiego (1575-1793)» na tle wybranych monografii regionalnych Polski okresu średniopolskiego. Onomastica LVIII, s. 393-402.

◄ 2014,  Ludzie listy piszą... – o etymologiach nazwisk. Onomastica LVIII, s. 297–305.

◄ 2013, Nazwiska kobiet w Polsce dawniej i dziś. Onomastica LVII, s. 155–165.

◄ 2012, O kolekcjonerskich nazwach własnych – na przykładzie nazw muszli, [w:] W komunikacyjnej przestrzeni nazw własnych i pospolitych, red. I. Łuc, M. Pogłódek, Katowice, s. 243-254.

◄ 2012, Historyczne a współczesne nazwy relacji rodzinnych, Język Polski XCII (zeszyt 3), s. 212-218.

◄ 2012, Nazwy pokrewieństwa, jako baza leksykalna nazwisk, [w:] Jednotliwé a všeobecné v onomastike, red. M. Ološtiak, Prešov, s. 86-92.

◄ 2011, Czy nazwy herbat to chrematonimy? [w:] Chrematonimia jako  fenomen współczesności,   red. M. Biolik, J. Duma, Olsztyn, s. 311-318.

◄ 2010, Pogranicze w historycznych nazwiskach mieszkańców Śląska, [w:] Nazwy własne a społeczeństwo, red. R. Łobodzińska, Łask,  t. 1., s. 305–317.

◄ 2010, Nazwiska na -owic(z) z wybranych miast Polski od XVI do XVIII wieku, [w:] Miasto w perspektywie onomastyki i historii, red. I. Sarnowska-Giefing, M. Graf, Poznań, s.187–196.

◄ 2009, Wzajemne wpływy systemów nazewniczych wschodniosłowiańskiego i zachodniosłowiańskiego (polskiego) od XVI do XVIII wieku, [w:] Polsko-białoruskie związki językowe, literackie, historyczne i kulturowe XI, red. M. Kondratiuk, B. Siegień, Białystok, s. 205-214.

◄ 2009, O różnych typach homonimów apelatywno-onimicznych w dobie średniopolskiej, [w:] Słowiańskie homonimy apelatywno-onimiczne i onimiczno-onimiczne w diachronii i synchronii, red. S. Warchoł, M. Jastrzębski, Lublin, s.155–164.

◄ 2007, Historyczne przezwiska dwuczłonowe w XVI–XVIII wieku, [w:] Nowe nazwy własne nowe tendencje badawcze, red. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch, K. Skowronek, Kraków, s. 225–240.

◄ 2007, Historyczne nazwiska o genezie patronimicznej na Pomorzu (XVI–XVIII wiek), [w:] Dzieje wsi pomorskiej VI, red. A. Chludziński, R. Gaziński, Dygowo-Szczecin, s. 237–247.

◄ 2006, Tytuły polskich dzieł malarskich (1856-1927), [w:] Munuscula Linguistica in honorem Alexandrae Cieślikowa oblata, red. K. Rymut, K. Skowronek, B. Czopek-Kopciuch, M. Malec, Kraków, s. 275-287.

◄ 2005, Nazwiska czeskie na Śląsku, [w:] Nazewnictwo na pograniczach, red. J. Ignatowicz-Skowrońska, Szczecin, s.143–153.

◄ 2003, Stosunki nazewnicze polsko-niemieckie na przykładzie nazwisk mieszkańców Olesna, [w:] Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość polskiej onomastyki, red. R. Łobodzińska, Wrocław, s. 89–94.

◄ 2003, Imiona a nazwy roślin. Onimizacja i apelatywizacja. Onomastica XLVIII, s. 209–223.

◄ 2002, Wybrane nazwy kół łowieckich w Polsce. Onomastica XLVII, s. 141–157.

◄ 2001, Nazwy własne psów w gminie Lasowice Wielkie na Opolszczyźnie. Onomastica XLVI, s. 317-327.

◄ 2000, Imiona mieszkańców Olesna na Śląsku Opolskim i ich socjologiczne uwarunkowanie od XVI do 1. połowy XX wieku. Onomastica XLV, s. 191-210.

◄1999, Charakterystyka nazwisk mieszkańców Olesna (Śląskiego) od XVII do XIX wieku. Onomastica XLIV, s. 83-92.

 

 prace leksykograficzne

 ◄ 2002, Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, suplement (Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii), cz. 7, red. A. Cieślikowa, Kraków. Indeks odesłań i uzupełnień, M. Magda-Czekaj, [współautor]: 

Kla-Kzu (s. 305-348); Lab-Ly (s. 348-364); Łab-Łyż (s. 364-372); Mab-Mż (s. 372-409).

◄ 2007-2016, Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku, red. A. Cieślikowa, (Wybór artykułów hasłowych oraz wykazy nazwisk wraz z chronologią i geografią), [współautor]: 

tom I: A – G (M. Magda-Czekaj, G (Gab-Gwiz), s. 488-539, wykaz s. 540-580), Kraków 2007.

tom II: H – Mą (M. Magda-Czekaj, K (Kos-Kwo), s. 202-226, wykaz s. 285-317), Kraków 2009.

tom III: Mc – Pi (M. Magda-Czekaj, N (Niek-Ny), s. 149-171, wykaz s. 180-186), Kraków 2011.

tom IV: Pl – St (M. Magda-Czekaj, S (Sch-Ser), s. 248-252, wykaz s. 305-307); (Sob-Sta), s. 273-299, wykaz s. 332-345), Kraków 2013.

tom V: St – U (M. Magda-Czekaj, S (Sto-Szyd), s.7-40, wykaz s. 41-71, Ś (Śle-Świ), s. 72-82,  wykaz s. 83-90), Kraków 2015.

tom VI: V–Ż (M. Magda-Czekaj, Z (Zab-Zyg), s. 201-225, wykaz s. 226-243, Ź (Ździe-), s.  244-245, wykaz s. 246, Ż (Żak-Żyw), s. 247-259, wykaz s. 260-266, Kraków 2016.

 

Recenzje prac naukowych

◄ 2011, I. Mytnik, Antroponimia Wołynia w XVI-XVIII wieku. Warszawa 2010, 412 s.

Rec.: Onomastica LV, s. 235-238.

◄ 2008/2009, L. Dacewicz, Antroponimia Żydów Podlasia w XVI–XVIII wieku. Białystok 2007, 207 s.  Rec.: Onomastica LIII, s. 218–221.

◄ 2007, Z. Kowalik-Kaleta, Historia nazwisk polskich na tle społecznym i obyczajowym (XII–XV wiek). T. I. Warszawa 2007, 440 s.

Rec.: Onomastica LII, s. 371–377.

◄ 2007, Z. Kowalik-Kaleta, L. Dacewicz, B. Raszewska-Żurek, Słownik najstarszych nazwisk polskich: pochodzenie językowe nazwisk omówionych w «Historii nazwisk polskich na tle społecznym i obyczajowym (XII–XV wiek)», t. 1. Warszawa 2007, 191 s.

Rec.:  Onomastica LII, s. 371–377.

◄ 2004 (2005), D. Lech, Nazwy osobowe dziewiętnastowiecznych mieszkańców Opola (ze słownikiem etymologicznym nazwisk). Opole 2004, 258 s.

 Rec.: Onomastica XLXI, s. 229–235.

◄ 2000, J. Beneš, Německá příjmení u Čechů. Acta Universitatis Purkynianae 34. Slavogermanica IX, Ústí nad Labem 1988, sv. 1, XIX + 359 s.; sv. 2: Rejstříky, vypr. M. Nováková, 242 s.

Rec.: Onomastica XLV, s. 356-359.

 

Projekty badawcze

◄ Najczęstsze nazwiska w Polsce –  współczesność i historia. Słownik elektroniczny, 2014-2019, Narodowy Program Rozwoju Humanistyki przy MNiSW

◄ Projekt RCIN (2011-2013) – lider Pracowni Antroponimicznej