dr hab. Helena Grochola-Szczepanek, prof. IJP PAN

Funkcje

  • członek zespołu Pracowni Geografii Lingwistycznej (od 2007 r.)
  • redaktor czasopisma Socjolingwistyka (2014 -2018)
  • redaktor tematyczny czasopisma Socjolingwistyka (od 2018 roku)

Wykształcenie

  • magister filologii polskiej – 1994
  • doktor – 2010
  • doktor habilitowany – 2013

Obszary badań naukowych

  • geolingwistyka
  • język mieszkańców wsi
  • leksyka gwarowa
  • socjolingwistyka
  • gender

Projekty badawcze

  • Słownik gwar polskich (1995-2007)
  • Złożenia rzeczownikowe i przymiotnikowe w gwarach polskich (1996-2000)
  • Język mieszkańców wsi. Płeć jako czynnik różnicujący (2005-2012)
  • Atlas Linguarum Europae (od 2007 r.)
  • Ogólnosłowiański atlas językowy (od 2007 r.)
  • Język mieszkańców Spisza. Korpus tekstów i nagrań gwarowych (od 2015 r.)

Publikacje

monografie:

  • Rzeczowniki złożone w gwarach polskich, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2002.
  • Język mieszkańców Spisza. Płeć jako czynnik różnicujący, Prace IJP PAN 139, IJP PAN, Kraków 2012.

atlasy, słowniki:

  • [współopracowanie] Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Wilga, Warszawa 1996.
  • [współautorstwo] Słownik gwar polskich, oprac. przez Zakład Dialektologii Polskiej Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie, t. 6, z. 3 (15), red. J. Reichan, S. Urbańczyk, t. 6, z. 1 (16) - z. 4 (19), red. J. Okoniowa, J. Reichan, t. 7, z. 1 (20) - z. 4 (23), red. J. Okoniowa, J. Reichan, B. Grabka, Ossolineum, Wrocław – Kraków 1998-2010.
  • [współautorstwo i sekretarz] Ogólnosłowiański Atlas Językowy, t. 9, Człowiek, red. J. Siatkowski, J. Waniakowa, IJP PAN, Kraków 2009.

wybrane artykuły:

  • O sposobach definiowania i klasyfikacji compositów w polskich pracach językoznawczych XX wieku, „Poradnik Językowy”, z. 7, 1997, s. 40-52.
  • Wpływ przemian społecznych i kulturowych na mowę mieszkańców wsi (na przykładzie wsi Rzepiska), [w:] Gwary dziś. 3. Wewnętrzne zróżnicowanie języka wsi, red. J. Sierociuk, PTPN, Poznań 2006, s. 167-174.
  • O sytuacji językowej na polskiej wsi na przełomie 20 i 21 wieku, „Jezikoslovni Zapiski” 12 (1), Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša ZRC SAZU, Ljubljana 2006, s. 89-95.
  • Badania fokusowe mowy mieszkańców wsi, „Socjolingwistyka” 20, 2006, s. 19-35.
  • Przymiotniki złożone w gwarach polskich, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” 41, 2006, s. 59-81.
  • Męskie i żeńskie nazwy rodzinne w języku ludowym, „Język Polski” 87, 2007, s. 326-337.
  • Językowy obraz mieszkańca pogranicza polsko-słowackiego w tekstach gwarowych, [w:] Ponad granicami. Kultura, literatura i język obszarów pogranicza, Prace naukowo-dydaktyczne PWSZ w Krośnie, 26, Materiały z międzynarodowej konferencji naukowej, Krosno 21-22.04.2006, red. J. Kułakowska-Lis, K. Sikora, Wydawnictwo PWSZ w Krośnie, Krosno 2007, s. 61-68.
  • Główne typy strukturalno-semantyczne rzeczowników złożonych w dialektach polskich, „Jezikoslovni Zapiski” 14 (2), Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša ZRC SAZU, Ljubljana 2008, s. 61-74.
  • Leksyka gwarowa spiskich gimnazjalistów, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” 43, 2008, s. 7-34.
  • Stopień używania wyrazów ogólnopolskich i ich gwarowych odpowiedników w ocenie młodych mieszkańców Spisza, „Język Polski” 88, 2008, s. 215-230.
  • Chłop swoje a baba swoje, czyli o różnicach w mowie mieszkańców i mieszkanek wsi na przykładzie gwary spiskiej, [w:] Polszczyzna mówiona ogólna i regionalna, red. B. Dunaj i M. Rak, Księgarnia Akademicka, Kraków 2009, s. 111-119.
  • Method of Quality Research of Rural Speech, [w:] Slovenska narečja med sistemom in rabo, red. V. Smole, Univerza v Ljubljani Filozofska fakulteta, Ljubljana 2009, s. 325-339.
  • Język mieszkańca wsi w środowisku miejskim (na przykładzie gwary spiskiej), „Annales Uniwersitatis Paedagogicae Cracoviensis, Studia Linguistica” V, 2010, s. 59-65.
  • Nazwy osobowe mieszkańców i mieszkanek wsi w aspekcie współczesnych zmian społecznych na przykładzie gwary spiskiej, [w:] Współczesna polszczyzna w badaniach językoznawczych, red. P. Zbróg, Kielce 2010, s. 57-69.
  • Korelacja rodzaju gramatycznego i naturalnego w dialektach polskich, „Jezikoslovni Zapiski” 16/2, Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša ZRC SAZU, Ljubljana 2010, s. 157-164.
  • Od gender studies do lingwistyki płci, czyli o terminologii genderowej w języku polskim, „Język Polski” 40, 2010, s. 211-218.
    Spiszu czy Spisza?, „Język Polski” 41, 2011, s. 160-167.
  • Informacje o płci w słownikach języka polskiego i bośniackiego, [w:] Bosanskohercegovački slavistički kongres I: Zbornik radova/Lingvistika (knjiga 1), red. S. Halilović, Slavistički komitet, Sarajevo 2012, s. 337-349.
  • Badanie języka mieszkańców wsi w kontekście przemian społecznych, "Socjolingwistyka" 27, 2013, s. 43-53.
  • Grzecznościowe zachowania językowe w środowisku wiejskim na przykładzie gwary spiskiej w Polsce, "Jezikoslovni zapiski" 20, Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša ZRC SAZU, 2014, s. 177-190.
  • O projekcie „Słownika gwary spiskiej”, "Polonica" 34, 2014, 191-200.
  • Płeć w przestrzeni wiejskiej, "Horyzonty Wychowania" 13, Akademia Igniatianum w Krakowie, 2014, s. 51-69.
  • Język potomków polskich osadników z Derenku na Węgrzech, "Jezikoslovni zapiski" 21, Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša ZRC SAZU, 2015, s. 99-112.
  • Nazwy określające płeć w mowie starszych i młodszych mieszkańców wsi, "Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego" LXXII, 2015, s. 265-278.
  • Korpusowe badania języka mieszkańców Spisza w Polsce - cele i zadania, "Jezikoslovni zapiski" 22, Inštitut za slovenski jazik Frana Ramovša ZRC SAZU, 2016, s. 185-196.
  • Turystyka w przestrzeni wiejskiej - nowy obraz wsi. Przykład gminy tatrzańskiej, [w:] Dynamika rozwoju gwar słowiańskich w XXI wieku, red. D.K. Rembiszewska, Warszawa 2017, s. 269-284.
  • Nowe badania języka mieszkańców wsi regionu polskiego Spisza, "Poznańskie Studia Polonistyczne". Seria Językoznawcza 47, 2017, s. 103-119.
  • Tradycja i nowoczesność w językowym kreowaniu przestrzeni turystycznej na przykładzie gminy tatrzańskiej, "Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, Studia Linguistica" XII, 2017, s. 95-103.

recenzje:

  • Mira Menac-Mihalić, Anita Celinić, Ozvučena čitanka iz hrvatske dijalektologije, Knjigra, Zagreb 2012, ss. 304; "Socjolingwistyka" 28, 2014, s. 269-273.
  • Anna Kowalczyk, Julian Kowalczyk, Elżbieta Łukuś, Słownik gwarowy mieszkańców Derenku i ich potomków, Borsod-Torna-Gömör-Egyesület 2014, ss. 180; "Prace Pienińskie" 24, 2014, s. 399-405.
  • Anna Niepytalska-Osiecka, Socjolekt polskich alpinistów. Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa, Libron, Kraków 2014, ss. 286; "Socjolingwistyka" 29, 2015, s. 275-279.