dr hab. Bogumił Ostrowski, prof. IJP PAN

Funkcje

  • członek zespołu PRACOWNI ETYMOLOGII I GEOLINGWISTYKI (wcześniej: GEOGRAFII LINGWISTYCZNEJ)
  • członek sekcji etymologicznej WIELKIEGO SŁOWNIKA JĘZYKA POLSKIEGO (od 2013 r.)
  • kierownik JĘZYKOZNAWCZYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH (wcześniej: od 1 I 2014 – kierownik STUDIUM DOKTORSKIEGO przy IJP PAN; od 1 X 2009 – 31 XII 2013 – sekretarz SD)
  • członek komitetu redakcyjnego czasopisma „POLONICA” (od 1 III 2014)

Wykształcenie

  • 2013 – stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa. Główne osiągnięcie naukowe: monografia Białoruskie gwary Grodzieńszczyzny. Wybrane zagadnienia. Prace IJP PAN 140, Kraków 2013, ss. 274 (+2)
  • 1998 – stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa [językoznawstwa słowiańskiego], Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Tytuł rozprawy doktorskiej: Dzieje wschodniosłowiańskich przymiotników derywowanych od rzeczowników na -*ĭ
  • 1988 – stopień magistra filologii rosyjskiej, Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie – na podstawie pracy Dzieje rosyjskich i polskich formacji przymiotnikowych z finalem -овитый / -owity

Obszary badań naukowych

etymologia ♦ słowotwórstwo (zwłaszcza diachroniczne) ♦ leksyka (pra)słowiańska ♦ lingwistyka arealna ♦ pogranicza językowe (zwłaszcza polsko-białoruskie) ♦ dialektologia polska i słowiańska

Przebieg pracy naukowej

  • od 1 X 1988 – 2009 – członek zespołu Pracowni Języka Prasłowiańskiego Instytutu Slawistyki PAN w Warszawie (oddział w Krakowie)
  • od 1 X 2009 – (nadal) – członek zespołu PRACOWNI ETYMOLOGII I GEOLINGWISTYKI (wcześniej: GEOGRAFII LINGWISTYCZNEJ) IJP PAN w Krakowie

Członkostwo w krajowych i zagranicznych gremiach naukowych

  • sekretarz Komisji Etymologicznej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów (od 2013 r.)
  • członek Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego (od 1988 r.)

Publikacje

Monografia

  • Białoruskie gwary Grodzieńszczyzny. Wybrane zagadnienia. Prace IJP PAN 140, Kraków 2013.
  • Artykuły hasłowe w słownikach /autorstwo i współautorstwo/
  • Słownik prasłowiański, opracowany przez zespół Instytutu Slawistyki PAN, pod redakcją F. Sławskiego, t. 7, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wyd. PAN, Wrocław – Kraków 1995.
  • Słownik prasłowiański, opracowany przez zespół Instytutu Slawistyki PAN, pod redakcją F. Sławskiego, t. 8, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wyd. PAN, Wrocław – Kraków 2001.

Artykuły

  • Plośna ‘stopa’ - gwarowy archaizm leksykalny?, „Język Polski” LXXI 3–5, 1991, s. 239–242.
  • O dziwnym wyrazie sigać – na marginesie notki K. Nitscha spostrzeżeń kilka, „Język Polski” LXXII 2–3, 1992, s. 169–173.
  • Semantyka czasowników z pierwiastkiem *stręp- w językach słowiańskich, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” 32, 1995, s. 209–214.
  • Przyczynek do dziejów rosyjskich formacji przymiotnikowych zakończonych na ‑ovityj, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” 33, 1996, s. 165–179.
  • O kilku przykładach wykorzystania materiału języka polskiego przy rekonstrukcji leksyki prasłowiańskiej, „Rocznik Slawistyczny”, L, 1996, s. 45–51.
  • Prasłowiańska deklinacja -*ĭ-tematowa w świetle danych innych języków indoeuropejskich, „Studia Etymologica Brunensia” 1, red. I. Janyšková i H. Karlíková, Praha 2000, s. 95–103.
  • Wpływy polskie na białoruskie gwary okolic Grodna, [w:] Hungaro-Baltoslavica, red. A. Laczházi, E. Szmolinka, A. Zoltan, Budapest 2000, s. 105–106.
  • Wpływ polszczyzny na białoruskie gwary okolic Grodna. Adaptacja polskich wyrazów zawierających samogłoski nosowe, „Studia Russica” XVIII, red. A. Zoltán, B. Tatar, Budapest 2000, s. 199–205.
  • O kilku rzekomych i autentycznych archaizmach białoruskich, „Studia Slavica Hungarica” 47/1–2, Budapest 2002, s. 53–58.
  • Grodzieńska terminologia meteorologiczna. W kręgu pogody i niepogody, chmur, deszczu i mżawki, [w:] Dzieje Słowian w świetle leksyki, red.: J. Rusek, W. Boryś, L. Bednarczuk, Kraków 2002, s. 521–531.
  • Kultura duchowa i obyczajowość ludu w świetle leksyki białoruskich gwar okolic Grodna, [w:] Wielojęzyczność i wielokulturowość na pograniczu polsko wschodniosłowiańskim, red. Z. Abramowicz, Białystok 2002, s. 163–172.
  • Этимологические наблюдения над лексикой белорусских говоров Гродненской области (на русском и польском фоне), [w:] Русская диалектная этимология. Материалы IV Междунар. науч. конфер., Екатеринбург 2002, s. 17–19.
  • Ze skarbca leksyki gwarowej. O pochodzeniu i semantyce dwu osobliwych wyrazów, „Studia Etymologica Brunensia” 2., red.: I. Janyšková i H. Karlíková, Praha 2003, s. 153–161.
  • Сохранились ли в диалектах окрестностей Могилева существительные среднего и мужского рода основ на -*ĭ-?, „Этимология 2000–2002”, Москва 2003, s. 194–199.
  • Odzwierciedlenie niektórych elementów fonetyki polskiej w białoruskich gwarach grodzieńskich, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” 38, 2002/3, s. 135–153.
  • Niektóre słowiańskie kontynuanty leksykalne z psł. pierwiastkiem *svęt- [w:] Chrześcijańskie dziedzictwo duchowe narodów słowiańskich, red. Z. Abramowicz, Białystok 2003, s. 401–412.
  • Wschodniosłowiańskie przymiotniki z suf. *-ivъ derywowane od rzeczownikowych tematów na *-ĭ-. „Studia Russica” XX. In honorem Béla Tatár. Red. L. Jászay, A. Zoltán. Budapest 2003, s. 336–351.
  • Terminologia meteorologiczna w białoruskich gwarach na Grodzieńszczyźnie, „Acta Baltico-Slavica” 27, 2003, s.117–128.
  • Nazwy suszy / upału oraz terminologia wiatru w białoruskich gwarach na Grodzieńszczyźnie, „Acta Baltico-Slavica” 28, 2004, s. 97–107.
  • Новейшие тенденции в деривации польских оттопонимических прилагательных [w:] Ономастика в кругу гуманитарных наук. Материалы международной научной конференции. Екатеринбург, 20—23 сентября 2005 г., red.: М.Э. Рут, Л.А. Феоктистова, Екатеринбург 2005, s. 188–190.
  • Wołogdzki, wołogodzki czy wołogdziański? [w:] Ad Fontes Verborum. Исследования по этимологии и исторической семантике. К 70-летию Жанны Жановны Варбот, Москва 2006, s. 272–279.
  • Wschodniosłowiańskie przymiotniki z suf. *-avъ derywowane od rzeczowników, kontynuujących tematy na *-ĭ-, „Studia Russica” XXII,. red. L. Jászay, A. Zoltán, Budapest 2005, s. 5–13.
  • Прасл. *svętъ (семантический анализ некоторых славянских лексем), „Этимология 2003–2005”, Москва 2007, s. 162–173.
  • Określenia mrozu i powierzchni pokrytych lodem w białoruskich gwarach na Grodzieńszczyźnie, „Acta Baltico-Slavica” 29, 2006, s. 147–158.
  • Nomen instrumenti laskopy na tle innych słowiańskich nazw nosideł „Studia Etymologica Brunensia” 3, red. H. Karliková, I. Janyšková, Praha 2006, s. 331–340.
  • Wyrazy z grupą spółgłoskową -дл- w białoruskich gwarach Grodzieńszczyzny, „Acta Universitatis Latviensis” 707, red. Igors Koškins, Latvijas Universitāte 2006, s. 14–22.
  • Szkic semantyczny psł. *jьz-rod- (Aspekt historyczno-porównawczy) / A semasiological study of Proto-Slavic *jьz-rod - (Historical-comparativ aspect). „Acta Universitatis Latviensis” 720 [Studia etymologica germano-balto-slavica], red. S. Pavidis, I. Koškins, Latvijas Universitāte 2007, s. 21–30.
  • Semantyka niektórych typów leksykalnych z rdzeniem *rod- na materiale języków słowiańskich, [w:] Slovenska etimologija danas, red. A. Loma, Beograd 2007, s. 337–347.
  • Słowiańska terminologia związana z mrozem, zimnem i chłodem, [w:] Językoznawstwo historyczne i typologiczne. W 100-lecie urodzin profesora Tadeusza Milewskiego, red.: L. Bednarczuk, W. Smoczyński, M. Wojtyła-Świerzowska, PAU, Kraków 2008, s. 533–548.
  • Балтийская и славянская метеорологическая лексика: семантические различия и сходство, [w:] Этнолингвисика. Ономастика. Этимология. (Материалы международной научной конференции), Екатеринбург 2009, s. 200–201.
  • Rok, pora roku, miesiąc... – leksyka temporalna w słownikach gwarowych Grodzieńszczyzny i jej literackie ekwiwalenty, „Acta Baltico-Slavica” 35, 2011, s. 109–130.
  • Leksyka temporalna w gwarowych słownikach Grodzieńszczyzny a jej odpowiedniki w białoruskim języku literackim, [w:] Новае слова ў беларусістыцы.
  • Мавазнаўства. Матэрыялы V Міжнароднага кангрэса беларусістаў. Мінск, 20–21 мая 2010 года [Беларусіка=Albaruthenica 32], рэд.: С.М. Запрудскі, Г.А. Цыхун, Мінск 2012, s. 129–138.
  • Rotacyzm: rozważania na temat głoski [r] w językach słowiańskich na tle adekwatnych zjawisk fonetycznych w innych językach, zwłaszcza indo-europejskich, [w:] Praslovanska dialektizacija v luči etimoloških raziskav. Ob stoti obletnici rojstva akademika Franceta Bezlaja, red. M. Furlan, A. Šivic-Dular, Ljubljana 2012, s. 163–176. [rec.: W. Mańczak, Rotacyzm w językach południowosłowiańskich, [w:] Maiuscula Linguistica. Studia in honorem Professori Matthiæ Grochowski sextuagesimo quinto dedicata, pod red. A. Moroza, P. Sobotki, M. Żabowskiej, Warszawa 2014, s. 391–394].
  • Оттопонимические названия в польском и русском языках: норма и узус, [w:] Этнолингвистика. Ономастика. Этимология. Материалы II Международной конференции, Екатеринбург, 8–10 сентября 2012 г. В 2 частях, ред. Е.Л. Березович, Екатеринбург 2012, ч 1, 125–127.
  • Białoruskie wyrazy бадзяга / побадзяка ‘włóczęga, łazęga, tułacz’, [w:] „Студії з ономастики та етимології 2013”, відп. ред. О.П. Карменко, В.П. Шульгач, Київ 2013, s. 245–252.
  • O jeszcze jednym ciekawym zjawisku fonetycznym w gwarach Grodzieńszczyzny (na szerszym tle), [w:] Polono-Slavica in honorem Maria Wojtyła-Świerzowska, red. L. Bednarczuk, H. Chodurska, A. Mażulis-Frydel, Kraków 2014, s. 247–266.
  • Niektóre słowiańskie nazwy włóczęgów, [w:] Studia Borysiana, Etymologica – Diachronica – Slavica. W 75. rocznicę urodzin Profesora Wiesława Borysia, red. M. Jakubowicz, B. Raszewska-Żurek, Warszawa 2014, s. 343–353.
  • [współautorstwo: P. Dębowiak, J.Waniakowa], Из опыта подготовки этимологических комментариев к "Большому словарю польского языка (онлайн)", [w:] Этнолингвистика - Ономастика - Этимология: материалы III Междунар. науч. конф. Екатеринбург 7-11 сентября 2015, ред. Е.Л. Березович, Екатеринбург 2015, s. 110–115.

Mapy

  • Карта № 23: L 2271 ‘барабан’ [w:] Общеславянский лингвистический атлас (ОЛА) : вып. 10: Народные обычаи. (Серия лексико-словообразовательная), ред. Т. И. Вендина, Москва 2015, s. 116–118.
  • Карта № 24 F 2272 *bǫbьnъ [w:] Общеславянский лингвистический атлас (ОЛА) : вып. 10: Народные обычаи. (Серия лексико-словообразовательная), ред. Т. И. Вендина, Москва 2015, s. 119–121.

Recenzje

  • Anatol Aksamitow, Maria Czurak, Słownik frazeologiczny białorusko-polski [rec.], „Acta Baltico-Slavica” 26, 2001–2002, s. 315–323.

Konferencje naukowe zagraniczne

a) cykliczne spotkania robocze:

  • Atlasu Linguarum Europae [ALE]:
    • 1) Kraków (Polska 2010)
    • 2) Ryga (Łotwa 2012)
  • Ogólnosłowiańskiego Atlasu Językowego [OLA]:
    • 1) Zwienigorod (pod Moskwą, Rosja 2011)
    • 2) Brno (Czechy 2012)
    • 3) Portorož (Słowenia 2013)
    • 4) Zaprešić / k. Zagrzebia (Chorwacja 2015)

b) etymologiczne:

  • Czechy (7–9 IX 1999) – Etymologické symposion Brno: Slovenská etymologie v indoevropském kontextu – REFERAT: Prasłowiańska deklinacja -*ĭ- tematowa w świetle danych innych języków europejskich.
  • Czechy (10–12 IX 2002) – Etymologické symposion Brno – REFERAT: Ze skarbca leksyki gwarowej. O pochodzeniu i semantyce dwu osobliwych wyrazów.
  • Czechy (6–8 IX 2005) – Etymologické symposion Brno – REFERAT: Nomen instrumenti laskopy na tle innych słowiańskich nazw nosideł.
  • Serbia, Belgrad (5–10 IX 2006) – Симпозијум СЛОВЕНСКА ЕТИМОЛОГИЈА ДАНАС – REFERAT: Semantyka słowiańskich leksemów z rdzeniem *rod-.
  • Słowenia, Lublana (16–18 IX 2010) – Mednarodni znanstveni simpozij: Praslovanska dialektizacija v luči etimoloških raziskav. Ob stoti obletnici rojstva akademika Franceta Bezlaja – REFERAT: Rotacyzm: rozważania na temat głoski [r] w językach słowiańskich.
  • Czechy (6–8 IX 2011) – Etymologické symposion Brno: Theory and Empiricizm in Slavonic Diachronic Linguistics – REFERAT: Nazwy włóczęgów w białoruskich dialektach i ich ekwiwalenty innosłowiańskie.
  • Rosja, Jekaterynburg (8–10 IX 2012) – II Международнaя научная конференция: Этнолингвистика. Ономастика. Этимология – REFERAT: Оттопонимические названия в польском и русском языках: норма и узус.
  • Czechy (9–11 IX 2014) – Etymologické symposion Brno "Etymological Research of Old Church Slavonic: from the Slavonic, Indo-European and General Linguistic Perspect" – REFERAT: Wykorzystanie danych staro-cerkiewno-słowiańskich i rusko‑cerkiewnych w etymologicznych słownikach języków słowiańskich.
  • Rosja, Jekaterynburg (7–11 IX 2015) – III Международнaя научная конференция: Этнолингвистика. Ономастика. Этимология – REFERAT: Из опыта подготовки этимологических комментариев к "Большому словарю польского языка (онлайн)". [współaut.: P. Dębowiak, J. Waniakowa]
  • Polska, Kraków (25-27 V 2016) – Symposium Etymologicum: Śladami myśli etymologicznej. W stulecie urodzin wybitnego slawisty i etymologa Profesora Franciszka Sławskiego – REFERAT: Wokół czasowników z semantyką ruchu.

c) inne:

  • Węgry, Budapeszt (5–7 IV 2000) – Międzynarodowa Konferencja „Języki w WKL i krajach współczesnych Europy Wschodniej i Centralnej: migracja słów, wyrażeń, myśli” – REFERAT: Wpływ polszczyzny na białoruskie gwary okolic Grodna. Adaptacja polskich wyrazów zawierających samogłoski nosowe.
  • Niemcy, Berlin, Humboldt-Universität (27–29 IX 2007) – Internationale Konferenz „POLYSLAV XI“ – REFERAT: Uwagi nad słowiańską terminologią meteorologiczną.
  • Białoruś, Mińsk (19–21 V 2010) – V Międzynarodowy Kongres Białorutenistów (Грамадскае Аб’яднанне: Міжнародная Асацыяцыя Беларусістаў) – REFERAT: Leksyka temporalna w gwarowych słownikach Grodzieńszczyzny i jej odpowiedniki w białoruskim języku literackim.
  • Słowenia, Lublana, SAZU (11-12 II 2016) – 3. Slovenski dialektološki posvet (SDP3) – REFERAT: Refleksje nad przygotowaniem materiału polskiego do białoruskiego tomu OLA „Meteorologia”.

Konferencje krajowe (także z udziałem międzynarodowego gremium):

  • Kraków (17–18 V 2001) – Dzieje Słowian w świetle leksyki. Pamięci Profesora Franciszka Sławskiego – REFERAT: Grodzieńska terminologia meteorologiczna.
  • Białystok, Supraśl – Uniwersytet w Białymstoku (27–29 maja 2002) – Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Wielojęzyczność i wielokulturowość pogranicza polsko-wschodniosłowiańskiego – tylko spuścizną Wielkiego Księstwa Litewskiego czy także szansą na przyszłość?” – REFERAT: Kultura duchowa i obyczajowość ludu w świetle leksyki białoruskich gwar okolic Grodna.
  • Białystok – Zakład Językoznawstwa Historycznego Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej, Zakład Literatury Oświecenia i Romantyzmu Instytutu Filologii Polskiej oraz Katedra Teologii Prawosławnej i Katedra Teologii Katolickiej Uniwersytetu w Białymstoku (18–21 V 2003) – Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Chrześcijańskie dziedzictwo duchowe narodów słowiańskich. Literatura. Kultura. Język” – REFERAT: Słowiańskie kontynuanty leksykalne z psł. pierwiastkiem *svęt-.
  • Kraków (12–13 XII 2006) – JĘZYKOZNAWSTWO HISTORYCZNE I TYPOLOGICZNE. W 100-LECIE URODZIN PROFESORA TADEUSZA MILEWSKIEGO – REFERAT: Między upałem a mrozem – stopniowanie doznań termicznych w świetle leksyki słowiańskiej.
  • Kraków – UJ, UP w Krakowie (9–10 X 2014) – JĘZYK I JĘZYKOZNAWSTWO DAWNIEJ I DZIŚ. W STULECIE URODZIN PROF. ADAMA HEINZA – REFERAT: Słowiańska leksyka meteorologiczna – chronologia, semantyka, metodologia.

Recenzje prac doktorskich

  • recenzja pracy doktorskiej: Katarzyna Konczewska, Język polski na Grodzieńszczyźnie (Wydział Filologiczny, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie; praca obroniona 5.02.2015).

Opieka nad doktorantami

  • mgr Maria Bugajska – Analiza porównawcza leksykonów: "Лексіконъ славенорωсскїй и именъ Тлъкованїє" Pambo Beryndy z 1627 r. oraz "Leksykonu supraskiego" z 1722 r. (doktorantka JSD IJP PAN)
  • mgr Paweł Janczulewicz – Akcentuacja prasłowiańskich postwerbaliów (?) rodzaju męskiego o wartości kategorialnej nominów agentium. (Formacje pierwotnie dwusylabowe) (doktorant JSD IJP PAN)
  • mgr Szymon Pogwizd – Problematyka nieprzekładalności – na materiale tekstów XIX‑wiecznych myślicieli i filozofów rosyjskich (asystent w Instytucie Slawistyki PAN)

Dydaktyka (w ramach współpracy z Instytutem Filologii Wschodniosłowiańskiej UJ; studia niestacjonarne 1. i 2. stopnia):

  • gramatyka języka staro-cerkiewno-słowiańskiego
  • historia rosyjskiego języka literackiego z elementami gramatyki historycznej
  • gramatyka porównawcza języków słowiańskich
  • seminarium magisterskie (pięcioro wypromowanych magistrów filologii)