Polish (Poland)English (United Kingdom)
Pracownia Polszczyzny Kresowej

Kierownik pracowni

dr hab. Ewa Dzięgiel, prof. IJP PAN

ul. Ratuszowa 11
03-450 Warszawa 
tel.: +48 12 632-56-92 w. 835
tel.: +48 12 632-92-41
e-mail:  Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Skład pracowni

Zakres badań

  • Język polski na Wschodzie
  • Ogólnokarpacki atlas dialektologiczny
  • Słownik ukraińsko-polski
  • Prasa polskojęzyczna w początkach sowietyzacji Ukrainy

Dorobek

Serie wydawnicze:

  • Studia nad polszczyzną kresową, t. IX–XII, red. Janusz Rieger, Warszawa 1999–2010.

Wcześniejsze tomy Studiów nad polszczyzną kresową: t. I–VI, red. Janusz Rieger i Wiaczesław Werenicz, Wrocław 1982–1991, t. VII, red. Janusz Rieger, Wrocław 1992, t. VIII, Warszawa 1995 – zostały wydane w Instytucie Slawistyki PAN.

  • Język polski dawnych Kresów Wschodnich, t. 2–3, red. Janusz Rieger, t. 4, red. Janusz Rieger i Dorota A. Kowalska, Warszawa 1999–2012.

Tom 1 Języka polskiego dawnych Kresów Wschodnich, red. Janusz Rieger, Warszawa 1996 – został wydany w Instytucie Slawistyki PAN.

 

Publikacje (monografie):

  • Iwona Cechosz (2001), Polska gwara Oleszkowiec na Podolu. Fleksja imienna i werbalna, Kraków.
  • Ewa Dzięgiel (2001), Polska gwara wsi Zielonej na Podolu na tle innych gwar południowokresowych. Fleksja imienna i werbalna, Kraków.
  • Janusz Rieger, Iwona Cechosz-Felczyk, Ewa Dzięgiel (2002), Język polski na Ukrainie w końcu XX wieku, cz. 1, Stan i status. Cechy charakterystyczne. Polszczyzna w Lwowskiem, Tarnopolskiem i na Podolu. Teksty, Warszawa.
  • Janusz Rieger (red.) (2002), Język mniejszości w otoczeniu obcym, Warszawa.
  • Ewa Dzięgiel (2003), Polszczyzna na Ukrainie. Sytuacja językowa w wybranych wsiach chłopskich i szlacheckich, Warszawa.
  • Elżbieta Rudolf-Ziółkowska (oprac., 2004),Wielkie zwierciadło przykładów w ruskim tłumaczeniu Joana Prysłopskiego z 1732 r., Kraków.
  • Janusz Rieger, Iwona Cechosz-Felczyk, Ewa Dzięgiel (2007), Język polski na Ukrainie w końcu XX wieku, cz. 2, Polszczyzna w Lwowskiem, Żytomierskiem i na Podolu. Teksty, Kraków.
  • Ewa Dzięgiel, Katarzyna Czarnecka, Dorota A. Kowalska (red.) (2012), Polskie dziedzictwo językowe na dawnych Kresach. Prace ofiarowane Profesorowi Januszowi Riegerowi, seria: Język polski dawnych Kresów Wschodnich, t. 5, Warszawa.
  • Katarzyna Czarnecka (2014), Słowotwórstwo gwar polskich na Ukrainie. Czasownik, Kraków (publikacja dostępna on-line: http://rcin.org.pl/ijp/dlibra/docmetadata?id=47978).

Publikacje (słownictwo):

  • Iwona Cechosz-Felczyk (2004), Słownictwo gwary Oleszkowiec i Hreczan (Greczan) na Podolu, Kraków (publikacja dostępna on-line: http://rcin.org.pl/ijp/dlibra/docmetadata?id=47978).
  • Włądysław Paryl przy współp. Mirosławy Mieszczankowskiej (2004), Słownik gwary przesiedleńców ze wsi Tuligłowy koło Komarna, Kraków (publikacja dostępna on-line: http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=2274&from=FBC).
  • Słownictwo gwarowe przesiedleńców z Ukrainy. Słownik porównawczy kilku wsi w Tarnopolskiem (2007), z materiałów zebranych pod kierunkiem Władysława Paryla opracowany przez Katarzynę Czarnecką, Dorotę Kowalską, Elżbietę Rudolf-Ziółkowską pod redakcją Janusza Riegera, Kraków (publikacja dostępna on-line: http://rcin.org.pl/ijp/dlibra/docmetadata?id=2275).

 

Dzieje pracowni

Pracownia powstała z początkiem 1997 r. Utworzył ją zespół prowadzący od 1989 r. nagrania i zapisy terenowe na Ukrainie (Janusz Rieger, a od 1994 r. także Iwona Cechosz oraz Ewa Dzięgiel), które zaowocowały licznymi publikacjami. W latach 1993-95 zespół organizował Studium Polonistyczne dla młodych pracowników naukowych ze Wschodu (w Instytucie Slawistyki PAN). Doświadczenia Studium legły u podstaw Międzynarodowej Szkoły Humanistycznej OBTA UW. W 2002 r. do Pracowni dołączyła Elżbieta Rudolf Ziółkowska (do 2011 r.). W 2004 r. kierownictwo Pracowni objęła E. Dzięgiel. Również w 2004 w skład zespołu weszła Katarzyna Czarnecka, w 2005 r. - Dorota A. Kowalska. W 2011 r. dołączyła Lyudmyla Yanushevska.

 

Współpraca z zagranicą

Jeden z fundamentów działalności Pracowni Polszczyzny Kresowej stanowi współpraca z instytucjami naukowymi na Ukrainie, przede wszystkim ze względu na przedmiot naszych badań – język polski na dawnych Kresach wschodnich. Działalność naukowa związana jest z pozyskiwaniem materiałów źródłowych w postaci nagrań kresowej polszczyzny mówionej, jak również świadectw polszczyzny dawnej.

Najważniejszym wspólnym polsko-ukraińskim przedsięwzięciem badawczym jest projekt Instytutu Języka Polskiego PAN i Instytutu Ukrainoznawstwa im. I. Krypiakewycza Narodowej Akademii Nauk Ukrainy we Lwowie, którego tematem jest badanie języka polskiego na Ukrainie oraz języka ukraińskiego w Polsce i wzajemnych kontaktów językowych. Projekt został  rozpoczęty przed dwudziestoma laty przez założyciela i pierwszego kierownika Pracowni Polszczyzny Kresowej Janusza Riegera oraz Jarosławę Zakrewską ze Lwowa, w kolejnych etapach jest prowadzony przez Ewę Dzięgiel oraz Natalię Chobzej ze Lwowa.

Badania współczesnego języka polskiego na Ukrainie podjęte w Pracowni Polszczyzny Kresowej miały charakter pionierski. Zaowocowały nie tylko trwałym dorobkiem naukowym, ale też stworzeniem unikalnego archiwum dźwiękowego.

Ukraińskie ośrodki naukowe reprezentowane były na międzynarodowej konferencji zorganizowanej przez pracownię w Warszawie w 2011 r. „Polskie dziedzictwo językowe na Kresach”.

Więcej: http://www.portalwiedzy.pan.pl/images/annual-2014-internet-m.pdf

 

Projekty

Siłami pracowni i jej współpracowników obecnie realizowany jest grant NPRH 11H 11 005880 "Język polski w prasie i innych źródłach pisanych w początkach sowietyzacji Ukrainy (lata 20. i 30. XX wieku)" pod kier. prof. dr hab. E. Dzięgiel.

Więcej: http://www.prasapolukr.ijp-pan.krakow.pl/